Sveti Luka: Apostol, lekar i jevanđelist koji je veru svedočio do smrti

Srpska pravoslavna crkva 31. oktobra proslavlja Svetog apostola i jevanđelistu Luku, pisca jednog od četiri Jevanđelja i Dela apostolskih. Lekar po obrazovanju, verni saradnik apostola Pavla i propovednik hrišćanske vere, Sveti Luka se u crkvenom predanju poštuje i kao prvi ikonopisac, koji je naslikao lik Presvete Bogorodice sa Bogomladencem.

Rodom iz Antiohije Sirijske, u mladosti je izučavao grčku filosofiju, medicinu i živopis. Prema žitiju koje prenosi Mitropolija crnogorsko-primorska, došavši u Jerusalim upoznao je Hristovo učenje i bio uvršten među Sedamdesetoricu apostola. Predanje ga prepoznaje i kao jednog od dvojice učenika kojima se vaskrsli Gospod javio na putu za Emaus, pretvorivši njihovu žalost u radost.

Posebno mesto u njegovom životu zauzima zajedničko služenje sa apostolom Pavlom. Pratio ga je na misionarskim putovanjima, učestvovao u prikupljanju pomoći za siromašne hrišćane i ostao uz njega tokom zatočeništva. O toj odanosti svedoče Pavlove reči iz Druge poslanice Timoteju: „Luka je sam kod mene“. Njegova dela sačuvala su svedočanstva o Hristovom zemaljskom životu i širenju prve Crkve.

Svetom Luki pripisuju se prve ikone Bogorodice sa Hristom, kao i ikone apostola Petra i Pavla. Zbog toga njegov spomen ima naročit značaj za ikonopisce, dok ga lekari poštuju kao svetitelja koji je svoje znanje posvetio služenju bližnjima. U njegovom životu propoved, lečenje i slikanje svetih likova bili su povezani istom verom i brigom za čoveka.

Sveti Luka postradao je za Hrista u 84. godini, u Tivi Beotijskoj, gde je obešen o maslinovo drvo. Njegove mošti kasnije su prenete u Carigrad, a crkveno predanje beleži brojna isceljenja vezana za njih. Praznik Svetog Luke, u narodu poznat kao Lučindan, mnoge srpske porodice proslavljaju kao krsnu slavu, čuvajući molitveno sećanje na apostola čije delo ostaje sastavni deo bogoslužbenog života Crkve.