Palićko jezero krije bogatu istoriju, neobičnu legendu i vredan prirodni svet

Palićko jezero, smešteno osam kilometara od Subotice, u severnoj Bačkoj, predstavlja najveće prirodno jezero u Srbiji nastalo eolskim procesima.

Prostire se na površini od oko 4,6 kvadratnih kilometara, sa prosečnom dubinom od 1,9 metara i maksimalnom dubinom od 3,5 metara, dok je obala dugačka približno 17 kilometara.

Nadmorska visina jezera iznosi 101 metar, a ono je podeljeno na četiri sektora.

Nastalo je u ranom holocenu, u depresiji na kontaktu Subotičke peščare i Bačke lesne zaravni, ispunjavanjem udoline padavinama i podzemnim vodama, uz rastvaranje natrijum-hlorida iz okolnog zemljišta. Suprotno popularnom verovanju, Palićko jezero nije ostatak Panonskog mora, iako je voda nekada bila izrazito slana. Prema legendi, nastalo je od suza pastira Pavla, koji je oplakivao izgubljeno jagnje.

Prvi pisani pomen jezera datira iz 1462. godine, kada ga je kralj Matija Korvin dodelio svojoj majci. Lekovita svojstva vode i mulja prepoznata su krajem 18. veka, što je dovelo do izgradnje prvih kupatila 1845. godine. Međutim, zagađenje otpadnim vodama dostiglo je vrhunac 1970. godine, kada je usled cvetanja algi i nedostatka kiseonika došlo do masovnog pomora živog sveta. Jezero je isušeno 1971. godine, mulj je uklonjen, a 1976. ponovo je napunjeno vodom, uz izgradnju postrojenja za prečišćavanje. Kanal Tisa–Palić pušten je u rad 1995. godine.

Danas je Palićko jezero deo Parka prirode Palić, zaštićenog područja III kategorije, površine oko 712 hektara, koje pripada IBA i Emerald mrežama. Na ovom prostoru zabeleženo je više od 200 vrsta ptica, od kojih se oko 100 gnezdi. Među njima je i crnoglavi galeb, koji na veštačkim ostrvima ima jedino gnezdilište u Srbiji. Među strogo zaštićenim vrstama nalaze se vidra, barska kornjača i brojne vrste vodozemaca i gmizavaca. Ipak, jezero se i dalje suočava sa posledicama eutrofikacije.

Prema podacima Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode, kvalitet vode se redovno prati, a Palićko jezero ostaje važan ekološki resurs, uprkos brojnim antropogenim pritiscima.