Golija krije netaknutu prirodu, neobične legende i jedno od najvećih prirodnih bogatstava Srbije

Planina Golija, jedna od najšumovitijih planina u jugozapadnoj Srbiji, prostire se u karakterističnom obliku latiničnog slova „S“, u dužini od 32 kilometra, i obuhvata delove pet opština – Ivanjice, Novog Pazara, Raške, Sjenice i Kraljeva. Njen najviši vrh, Jankov kamen, dostiže 1.833 metra, a sa njega se pruža pogled na Kopaonik, Prokletije i druge planinske masive.

Ime planine potiče od prideva „golema“, dok meštani i danas koriste izreku „Ne zna Golija šta je delija“, aludirajući na njenu surovu klimu i guste šume. Prema narodnom predanju, dva pobratima, Janko i Rajko, kladila su se ko će prvi izneti kamen na vrh. Rajko se spotakao, pa mu je kamen ispao u potok, dok je Janko uspeo da iznese svoj. Tako su, prema legendi, vrh i potok dobili imena.

Zbog izuzetne očuvanosti prirode, Golija je 2001. godine proglašena parkom prirode, koji se prostire na više od 75.000 hektara, a iste godine UNESCO je deo ovog područja uvrstio u Rezervat biosfere „Golija–Studenica“, prvi takav rezervat u Srbiji. Šume bukve, jele, smrče i planinskog javora, relikta koji je preživeo ledeno doba, pokrivaju velike površine i na pojedinim mestima imaju prašumski karakter. Flora obuhvata značajan deo biljnog sveta Srbije, sa brojnim endemičnim i lekovitim vrstama, dok se među životinjama izdvajaju mrki medved, vuk, srna i desetine vrsta ptica. Reke poput Studenice i Moravice, brojni izvori, vodopadi i jezera, među kojima su Dajićko jezero i Nebeska suza, dodatno obogaćuju ovaj prepoznatljivi planinski pejzaž.

Klima Golije odlikuje se velikim brojem snežnih dana, a sneg se zadržava i do pet meseci, uz prosečnu visinu koja, prema navodima o lokalnim klimatskim uslovima, prelazi jedan metar. Takvi uslovi pogoduju razvoju zimskog turizma. Leta su prijatna i pogodna za planinarenje i uživanje u čistom vazduhu.

Golija nudi pešačke ture, skijanje kod Odvraćenice i odmor u seoskim domaćinstvima, uz niže cene nego u poznatijim skijalištima. Meštani se bave stočarstvom i sakupljanjem šumskih plodova, a turizam se razvija uz očuvanje prirode i kulturnog nasleđa.