Grifon je mitsko biće sa telom lava, a glavom, krilima i kandžama orla. Njegov lik prisutan je u umetnosti još od starog veka, dok se u srednjem veku pojavljuje i na srpskim crkvama i manastirima, najčešće kao deo kamene plastike na portalima, fasadama i kapitelima.
Ovaj motiv u srpsku srednjovekovnu umetnost stizao je posredstvom vizantijske tradicije i zapadne romanike. Posebno je izražen na hramovima koje su gradili ili ukrašavali primorski majstori, spajajući istočne duhovne predstave sa romaničkim načinom oblikovanja kamena.
Među najpoznatijim primerima nalaze se grifoni u manastiru Visoki Dečani, zadužbini Svetog kralja Stefana Dečanskog i cara Dušana. Crkva Hrista Pantokratora, građena u XIV veku, poznata je po izuzetno bogatoj fasadnoj plastici i brojnim životinjskim i fantastičnim predstavama.
U Trškoj crkvi kod Žagubice, jednom od najstarijih hramova Braničevske eparhije, na zapadnoj fasadi nalaze se reljefi krilatih grifona. Posebno je poznat južni grifon koji u kandžama drži anđeosku glavu. Slični zoomorfni motivi mogu se videti i u Studenici, Banji i drugim srednjovekovnim zadužbinama.
Lav je tradicionalno smatran vladarem zemaljskih životinja, a orao gospodarom neba, pa grifon simbolički objedinjuje snagu, uzvišenost i budnost. U hrišćanskoj umetnosti često mu se pripisuje apotropejska uloga, uloga čuvara koji odvraća zlo i štiti sveti prostor. Ipak, njegovo značenje nije uvek bilo istovetno: zavisilo je od mesta, kompozicije i poruke celokupnog ukrasa. Na srpskim hramovima ostao je upečatljiv znak susreta različitih umetničkih tradicija i umeća srednjovekovnih klesara.
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta vesti-online.com bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
