Na današnji dan, 15. septembra 1918. godine: Srpska vojska krenula u nezadrživi povratak kući

Na današnji dan, 15. septembra 1918. godine, počeo je proboj Solunskog fronta, jedna od najznačajnijih pobeda srpske vojske u Prvom svetskom ratu. Posle višegodišnjeg stradanja, povlačenja preko Albanije i oporavka na Krfu, srpski vojnici krenuli su u ofanzivu koja će otvoriti put ka oslobođenju Srbije.

Napadu je prethodila snažna artiljerijska priprema 14. septembra, a narednog jutra srpske i savezničke snage krenule su na neprijateljske položaje. Glavni udar srpske vojske bio je usmeren preko planinskog masiva Dobro Polje, gde su probijene dobro utvrđene bugarske i nemačke linije.

Posebnu ulogu imale su Prva i Druga srpska armija, pod komandom vojvoda Petra Bojovića i Stepe Stepanovića. Posle početnog proboja srpska vojska nastavila je napredovanje velikom brzinom, ne dozvoljavajući neprijatelju da uspostavi novu stabilnu liniju odbrane.

Ofanziva je ubrzo dobila strateške razmere. Bugarska je već krajem septembra zatražila primirje i izašla iz rata, dok je srpskoj vojsci bio otvoren put prema okupiranoj otadžbini. Niš je oslobođen 12. oktobra, a Beograd 1. novembra 1918. godine. Za samo nekoliko nedelja srpski vojnik prešao je stotine kilometara i vratio se u zemlju iz koje je nekoliko godina ranije morao da se povuče.

Proboj Solunskog fronta zbog toga nije ostao zapamćen samo kao velika vojna operacija. Za Srbiju je predstavljao završetak dugog puta koji je vodio preko albanskih gudura, Krfa i Kajmakčalana – puta obeleženog ogromnim žrtvama, ali i povratkom vojske za koju su mnogi neprijatelji verovali da je zauvek poražena.

15. septembar danas se u Srbiji i Republici Srpskoj obeležava kao Dan srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave, upravo u znak sećanja na početak proboja Solunskog fronta i generaciju koja je 1918. krenula u konačno oslobođenje svoje zemlje.