Proučavao manastire, istraživao Viminacijum: Ko je bio Mihailo Valtrović?

Mihailo Valtrović, čovek koji je srpskom kulturnom nasleđu dao mesto u nauci i muzeju, rođen je na današnji dan, 29. septembra 1839. godine, u Beogradu, u tadašnjoj Kneževini Srbiji. Po obrazovanju arhitekta, postao je jedan od utemeljivača srpske arheologije i muzeologije. Posle beogradskog Liceja i kratkog rada u Glavnoj upravi građevina, kao državni stipendista otišao je na studije arhitekture u Karlsrue. Vratio se 1866. godine i radio kao arhitekta i profesor. Na Velikoj školi predavao je od 1875, a 1881. preuzeo je novoosnovanu katedru arheologije i postao prvi profesor te oblasti u Srbiji. Iste godine poverena mu je briga o Narodnom muzeju.

Valtrović je znao da se prošlost ne upoznaje samo iz knjiga. Sa arhitektom Dragutinom Dragišom Milutinovićem godinama je obilazio srednjovekovne crkve i manastire, od Studenice i Žiče do Ovčarsko-kablarske klisure. Između 1871. i 1884. nastale su stotine njihovih crteža i akvarela, dragocenih svedočanstava o spomenicima koje su zatekli. Srpsku srednjovekovnu arhitekturu posmatrao je kao spoj istočnih i zapadnih uticaja, a ne kao kopiju tuđih uzora.

Godine 1882. predvodio je prva naučna iskopavanja Viminacijuma. Već naredne osnovao je Srpsko arheološko društvo, čiji je bio prvi predsednik, a 1884. pokrenuo je „Starinar“. „Starinar“ je uređivao do 1907. godine, a časopis koji je pokrenuo izlazi i više od jednog veka kasnije. Predlogom zakona o zaštiti spomenika iz 1889. pokazao je da baštinu treba sačuvati, a ne samo proučavati.

Njegovo oko za istoriju i umetnost videlo se i izvan naučnih radova. Oblikovao je Orden kneza Lazara, a za krunisanje kralja Petra I Karađorđevića 1904. osmislio ceremonijal, krunu, žezlo, jabuku i opasač. Bio je član Srpskog učenog društva i Srpske kraljevske akademije i objavio više od 125 radova.

Preminuo je u Beogradu 22. septembra 1915. godine, u vreme Prvog svetskog rata. „Starinar“ i nagrada Muzejskog društva Srbije koja nosi njegovo ime i danas podsećaju na čoveka koji je srpskoj prošlosti dao trajno mesto u nauci.