Neobična freska Svetog Đorđa čuva se u Milutinovoj zadužbini

U crkvi Svetog Đorđa u Starom Nagoričanu, nedaleko od Kumanova, čuva se neobična predstava svetiteljeve pobede nad aždajom: devojka vodi savladanu neman na uzici. Ovaj prizor pripada predanju o Svetom Georgiju i izbavljenju careve kćeri, a njegov smisao prevazilazi prikaz ratničkog podviga, upućuje na pobedu vere nad zlom. Devojku zato ne treba bez pouzdane stručne potvrde poistovećivati sa caricom Aleksandrom.

Svetinja u današnjoj Severnoj Makedoniji jedno je od dragocenih svedočanstava ktitorske delatnosti srpskog kralja Milutina. Nemanjićki vladar obnovio je i dogradio stariji hram početkom XIV veka, a natpis svedoči o završetku graditeljskih radova 1313. godine. Sačuvani delovi prethodne crkve uklopljeni su u monumentalno zdanje koje danas poznajemo.

Freskopis je završen oko 1317–1318. godine i povezuje se sa znamenitim solunskim majstorima Mihailom Astrapom i Evtihijem. Bogatstvo kompozicija, izražajnost likova i očuvani ktitorski portreti kralja Milutina i kraljice Simonide daju ovom hramu izuzetno mesto u srpskom srednjovekovnom i vizantijskom umetničkom nasleđu.

Za Nagoričane je vezano i svedočanstvo o molitvi Stefana Dečanskog pred bitku kod Velbužda 1330. godine. Prema srednjovekovnom zapisu arhiepiskopa Danila II, u ovom manastiru sahranjen je i bugarski car Mihailo Šišman, koji je stradao posle sukoba sa srpskom vojskom. Njegov grob nije pouzdano identifikovan. pravenc.ru

Očuvanje Starog Nagoričana podrazumeva brigu o građevini, stručnu zaštitu živopisa i tačno predstavljanje njegovog porekla. Milutinovo ktitorstvo potvrđeno je istorijskim izvorima i samim spomenikom. Ta činjenica obavezuje da se o ovoj svetinji govori sa znanjem i poštovanjem, kao o važnom delu srpskog duhovnog nasleđa i zajedničkoj dragocenosti pravoslavne kulture.

FOTO: Printskrin / arhiva portala (reprodukcija freske, prilagođen format)